Phát hiện lớn: Nguyên nhân khiến thế hệ sau này viết sai chính tả.
Trong thời điểm hiện tại, có quá nhiều người bị mắc lỗi viết sai chính tả, nhất là trên mạng xã hội. Không riêng gì giới trẻ, ngay cả những người trung niên 4-50 tuổi cũng vậy. Chuyện đáng ngại là họ mắc những lỗi chính tả quá sơ đẳng, không thể chấp nhận được. Mà đâu phải họ đều là những người ít học, đa số đều tốt nghiệp phổ thông, ít nhất là cấp 2. Tôi chắc chắn, do điều kiện xã hội, thế hệ trẻ bây giờ thông minh hơn chúng tôi thời trước nhiều nhưng tại sao lại tệ như vậy?
Tình cờ, khi dạy đứa cháu học vần, tôi mới phát giác ra, cách học vần bây giờ khác xa cách tôi học từ thuở trước. Nghe nói cách này do 1 đám chuyên gia bộ giáo dục hiện tại sáng chế ra với lời quảng cáo sẽ dễ học, mau biết đánh vần hơn cách cũ xưa nay. Sau vài nghiên cứu, tôi khám phá ra 1 chuyện động trời: Nếu theo cách này, dần dần, học sinh sẽ chỉ nhớ những phụ âm mới đặt ra như hờ, lờ, mờ, sờ, chờ, tờ, vờ v/v mà không hề biết và nhớ mẫu tự chính của những từ này là gì. Vì vậy, khi viết ra, họ sẽ không thể phân biệt được phụ âm nào là đúng, nguồn cơn của việc sai chính tả tràn lan hiện nay. Có lẽ chỉ có những người đọc nhiều mới thoát được cái sai này thôi nhưng không phải ai cũng được vậy.
Ngôn ngữ Latin của cả thế giới (trong đó có Việt nam ta), thí dụ 1 loại quen thuộc nhất là tiếng Anh, họ đánh vần (spelling) bằng cách đọc chính xác từng mẫu tự một, thí dụ từ h-o-u-s-e chẳng hạn, đánh vần được là viết ra chính xác được. Riêng tiếng Việt ta, vì có dấu giọng nên cũng phát âm từng mẫu tự nhưng thêm nối từng vần điệu từng bước để thêm phần chính xác. Thí dụ: Muốn đánh vần chữ “trầu”, chúng ta phát âm: tê – e rờ - â – trâ – u – trâu – huyền – trầu (hồi xưa tôi hay giỡn đọc là “huyền bò”). Đây là cách đánh vần chính xác nhất, chỉ cần đánh vần đúng là viết ra mặt chữ được ngay. Cách đánh vần hiện nay rút gọn phụ âm đầu thành chờ (ch / xê - hát), trờ (tr / tê – e rờ) v/v có vẻ dễ đọc nhưng cũng dễ lẫn lộn, có lẽ chỉ nên dạy cho những người lớn tuổi ở lớp Bình dân học vụ là tốt nhất (sic). Đến khi đọc từ viết tắt còn vui hơn nữa, MC của HTV và VTV có dám đọc là “hờ tờ vờ” và “vờ tờ vờ” không?
Tôi không phải nhà văn nên chỉ viết giản lược vậy thôi dù trong đầu còn nhiều ý tưởng nhưng chắc các bạn cũng đủ hiểu, công việc giáo dục quan trọng đến chừng nào. Việc dạy sai này đã làm ảnh hưởng gần 2 thế hệ mà đến nay vẫn chưa ai chỉ ra. Quý vị nào là tác giả của cách giáo dục trên có dám ra mặt nhận lỗi và sửa sai hay vẫn tự hào mình là đỉnh cao trí tuệ, không bao giờ sai?
LTP 03-2026